Türkçe dil bilgisi: Gereklilik kipinin ileri düzey kullanımı

Bu dil bilgisi konusu neleri kapsar

Gereklilik kipi, bir işin yapılmasının gerekli, zorunlu veya uygun olduğunu ifade etmek için kullanılır. İleri düzeyde öneri, beklenti veya varsayım anlamları da taşıyabilir.

Ne zaman kullanılır

Türkçede bir şeyin yapılmasının gerektiğini, birine öneride bulunmayı, beklenti veya geçmişte yapılması gereken bir durumu ifade etmek için kullanılır.

Temel biçimler

• Fiil kökü + -meli/-malı (ör: gitmeli, yapmalı)
• Olumsuz: Fiil kökü + -memeli/-mamalı (ör: gitmemeli, yapmamalı)
• Geçmiş zaman: Fiil kökü + -meli/-malı + ydi/ydi (ör: gitmeliydi, yapmalıydı)
• Soru: -meli/-malı + mi (ör: gitmeli mi?)

Örnekler

İpuçları

• Gereklilik kipi (-meli/-malı) ile emir kipini karıştırmayın. Gereklilik kipi, zorunluluk veya gereklilik belirtir, doğrudan emir vermez.
• Hangi fiilde -meli, hangisinde -malı kullanılacağına ünlü uyumuna göre dikkat edin.
• Geçmişte yapılması gerekenler için -meli/-malı'dan sonra ydi/ydi eklenir.

İstisnalar ve kenar durumları

• Bazı fiillerde (ör: etmek, gitmek) ek getirilirken kökte küçük yazım değişiklikleri olabilir.
• Konuşma dilinde kısaltmalar veya ses düşmeleri olabilir.